سخنگوی وزارت خارجه ایران روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) اعلام کرد طرح بازگشایی تنگه هرمز اکنون می‌تواند ظرف دو روز اجرا شود، نه هفت روز، به‌شرط آن‌که واشنگتن خواسته‌های تهران را بپذیرد. این اظهارات همزمان با گفت‌وگوهای غیرمستقیم از طریق میانجی‌ها و یک روز پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مطرح شد؛ دونالد ترامپ از احتمال توافق گفته، اما تهران نشانی از تغییر شروط خود نداده است.
در یک نگاه
- اسماعیل بقائی گفت زمان اجرای طرح به دو روز کاهش یافته و همه‌چیز به پذیرش خواسته‌های ایران از سوی آمریکا بستگی دارد.
- شروط ایران شامل پایان جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، لغو تحریم‌های نفتی و پایان محاصره دریایی بنادر ایران است.
- ترامپ نوشت توافق «می‌تواند اتفاق بیفتد» و جی‌دی ونس از «پیشرفت» سخن گفت؛ ونس تأکید کرد ضرب‌الاجلی تعیین نشده است.
- چین و عمان در بیانیه‌ای مشترک خواستار از سرگیری ناوبری امن در هرمز و بازگشت دو طرف به گفت‌وگو شدند.
- پذیرش شروط ایران از سوی آمریکا تاکنون تأیید نشده است.
بقائی در نشست خبری هفتگی گفت: «امکان اجرای این طرح در دو روز، نشانه‌ای دیگر از رویکرد حسن‌نیت ایران است.» او افزود در صورت تحقق خواسته‌های ایران، امنیت تنگه هرمز بازگردانده می‌شود و روند مذاکره «در مدتی کوتاه» از سر گرفته خواهد شد. به گفته او، تبادل پیام با آمریکا از مسیر میانجی‌ها ادامه دارد و «همه‌چیز» به پذیرش خواسته‌های ایران بستگی دارد؛ «فقط پس از آن» می‌توان درباره مراحل بعدی گفت‌وگو کرد. ایران نخستین‌بار این طرح را در شهریور از طریق قطر با زمان‌بندی هفت‌روزه مطرح کرده بود.
موضع دولت ایران چیست؟
عباس عراقچی، وزیر خارجه، در گفت‌وگو با ایرنا از رایزنی‌های «بسیار فشرده» خبر داد و گفت قطر و پاکستان نقش میانجی فعالی دارند. او تصریح کرد با پذیرش شروط ایران تنگه هرمز باز و مذاکرات از سر گرفته می‌شود، وگرنه وضعیت فعلی ادامه خواهد یافت. عراقچی پیش‌تر در مصاحبه‌ای با الجزیره گفته بود آمریکا باید مسیر عبور جدید توافق‌شده میان ایران و عمان را بپذیرد، شمار نیروهای خود در منطقه را کاهش دهد و تحریم‌های اعمال‌شده از مرداد را بردارد. بر پایه گزارش ایرنا، رهبر ایران اختیاراتی را برای تسریع مذاکرات به دولت داده است.
آمریکا چه می‌گوید؟
ترامپ در شبکه تروث‌سوشال نوشت ایران «هرچه سریع‌تر» خواهان توافق است و افزود: «می‌تواند اتفاق بیفتد.» او در سخنانی در واشنگتن گفت موضوع «خیلی خوب در حال شکل‌گرفتن است» و کاهش قیمت نفت را به همین انتظار نسبت داد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، از «گفت‌وگوهای خوب» با ایرانی‌ها و «پیشرفت» خبر داد، اما گفت هر توافقی باید «تعهدی محکم و قابل راستی‌آزمایی» برای بازسازی نکردن برنامه هسته‌ای ایران در بر داشته باشد. در مقابل، ترامپ در روزهای اخیر بارها گفته پس از انتخابات ۳ نوامبر ممکن است حمله را از سر بگیرد و ایران یا «توافق می‌کند» یا «کار را تمام می‌کنیم».
واکنش‌ها در تهران و منطقه
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، پیام‌های دریافتی از آمریکا را «اذعان به پیروزی» ایران خواند. علی نیک‌زاد، نایب‌رئیس مجلس، گفت ایران تحت فشار وارد مذاکره هسته‌ای نمی‌شود و مذاکرات پیشین فقط وعده‌های شکسته به همراه داشته است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز گفته بود آمریکا باید ابتدا شروط ایران را بپذیرد؛ او نامه ونس را دریافت کرده اما هنوز پاسخ نداده است. انور قرقاش، مشاور رئیس امارات، در گفت‌وگوی منامه گفت ابوظبی بحران طولانی با ایران نمی‌خواهد، اما اعتماد آسیب دیده است.
در سطح بین‌المللی، وزارت خارجه چین اعلام کرد ژای جون، فرستاده ویژه این کشور در خاورمیانه، در همین ماه به ایران، عمان و عربستان سفر می‌کند. وانگ‌یی، وزیر خارجه چین، به علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفت گفت‌وگو «تنها راه عملی» است و از حاکمیت و امنیت ایران حمایت کرد. شی جین‌پینگ نیز در دیدار با سلطان عمان گفت خاورمیانه و خلیج فارس نباید صحنه رقابت قدرت‌های بزرگ شود.
چه چیزی هنوز روشن نیست؟
بقائی نشانی از تغییر در خواسته‌های ایران یا پذیرش طرح از سوی واشنگتن نداد و پاسخ رسمی آمریکا به شروط تهران منتشر نشده است. همچنین روشن نیست مذاکرات غیرمستقیم تا چه اندازه به متن مشترکی رسیده و نتیجه انتخابات آمریکا بر این مسیر چه اثری خواهد داشت.