ادعا
گفته یا گزاره‌ای که هنوز برای پذیرش آن باید شواهد بررسی شود.
واژه‌نامه رونما | مفاهیم خبری، داده و فناوری
RUNAMA / KNOWLEDGE
تعریف کوتاه اصطلاحاتی که در خبر، تحلیل، روش‌شناسی و محصولات رونما تکرار می‌شوند؛ برای جزئیات، راهنمای منبع کنار هر واژه را باز کنید.
الف. خبر و اعتبارسنجی
واقعیت تأییدشده
اطلاعاتی که شواهد قابل‌بررسی متناسب با نوع ادعا از آن پشتیبانی می‌کنند.
منبع اولیه
سند، داده یا شاهدی که به رویداد یا ادعای اصلی نزدیک است؛ نزدیک‌بودن به معنی بی‌خطابودن نیست.
تأیید مستقل
تأیید مبتنی بر شواهدی که صرفاً بازنشر یک گزارش واحد نیست.
راستی‌آزمایی
بررسی ادعا با تکیه بر شواهد، روش روشن و نتیجه‌ای متناسب با قطعیت داده‌ها.
اصلاحیه
ثبت و اعلام اصلاح اشتباه در محتوای منتشرشده.
خبر
گزارشی از یک رویداد با تفکیک روشن ادعا و واقعیت.
تحلیل
تفسیر شواهد، زمینه، علت‌ها و پیامدهای احتمالی؛ متفاوت از خبر خام.
تحلیل ۳۶۰ درجه
بررسی یک موضوع از چند زاویه، با شواهد موافق و مخالف و بیان آنچه هنوز معلوم نیست.
ب. داده و نمودار
داده خام
اطلاعات پیش از خلاصه‌سازی یا تفسیر؛ کیفیت آن باید در منبع و روش گردآوری سنجیده شود.
شاخص
معیاری تعریف‌شده برای نمایش یا سنجش یک پدیده.
بازه زمانی
محدوده تاریخی که یک آمار یا نمودار به آن مربوط می‌شود.
آخرین به‌روزرسانی
زمانی که محتوا یا داده بازبینی یا تغییر کرده است؛ لزوماً زمان خود رویداد نیست.
برآورد
عددی حاصل از روش محاسباتی یا تخمین، نه الزاماً شمارش مستقیم و قطعی.
هاب داده
صفحه‌ای موضوعی که گزارش‌ها، نمودارها و منابع یک موضوع را در کنار هم گرد می‌آورد.
پ. فناوری و خدمات
API
رابط برنامه‌نویسی برای درخواست داده یا قابلیت از یک سرویس؛ نمونه مستند در رونماهوا وجود دارد.
JSON
قالب متنی ساختاریافته برای جابه‌جایی داده، از جمله در پاسخ بعضی APIها.
RSS
قالب خوراک برای دریافت و دنبال‌کردن به‌روزرسانی محتوا.
وب‌اپ (PWA)
وب‌سایتی که در شرایط پشتیبانی مرورگر می‌تواند مانند برنامه از صفحه اصلی دستگاه اجرا شود.
کش (Cache)
نگهداری موقت داده برای کاهش تأخیر و بار درخواست‌های تکراری.
هوش مصنوعی مولد
مدل‌هایی که متن یا محتوای جدید تولید می‌کنند؛ خروجی آن‌ها جایگزین منبع قابل‌بررسی نیست.
دسترس‌پذیری
طراحی و اجرای خدمات به‌گونه‌ای که افراد با نیازها و فناوری‌های کمکی متفاوت بتوانند از آن استفاده کنند.
زمان تقریبی مطالعه: ۱ دقیقه