روش‌شناسی راستی‌آزمایی رونما
راستی‌آزمایی
راستی‌آزمایی در رونما برای بررسی یک ادعای مشخص، قابل‌سنجش و دارای اهمیت عمومی استفاده می‌شود؛ نه برای سنجش سلیقه، پیش‌بینی یا داوری ارزشی.
۱. ادعا را دقیق تعریف می‌کنیم
ادعا باید طوری بازنویسی شود که بتوان آن را با شواهد بررسی کرد. عبارت مبهم، چندبخشی یا تغییرپذیر ابتدا به ادعاهای کوچک‌تر تقسیم می‌شود.
۲. منبع اصلی ادعا را پیدا می‌کنیم
اگر ممکن باشد، متن کامل سخنرانی، سند، ویدئو، داده یا پست اصلی بررسی می‌شود تا ادعا خارج از زمینه قضاوت نشود.
۳. شواهد مستقل را بررسی می‌کنیم
داده‌های رسمی، اسناد، پژوهش‌ها، گزارش‌های معتبر و منابع تخصصی با توجه به تاریخ، روش و محدودیت‌هایشان مقایسه می‌شوند.
۴. عدم قطعیت را حفظ می‌کنیم
اگر شواهد ناقص یا متناقض باشند، نتیجه نباید قطعی‌تر از شواهد ارائه شود. «تأیید نشد» با «نادرست است» یکسان نیست.
۵. نتیجه قابل بازبینی است
اگر داده یا سند معتبر جدیدی منتشر شود، راستی‌آزمایی می‌تواند بروزرسانی یا اصلاح شود.
ClaimReview
نشانه‌گذاری ClaimReview فقط برای مطالبی استفاده می‌شود که واقعاً یک ادعای مشخص را با نتیجه روشن راستی‌آزمایی می‌کنند؛ نه برای خبر، تحلیل، Explainer یا بروزرسانی عادی.